Depressie bij kinderen en jongeren | Mentaal Beter

Depressie bij kinderen en jongeren

Depressie bij kinderen: uw kind heeft minder interesse en plezier, is moe en heeft weinig energie, blijft het liefst in bed liggen en ziet overal tegenop.
Wat is een depressie?

Iedereen voelt zich wel eens somber. Als de somberheid echter hevig is en langer dan enkele dagen duurt, dan kan er sprake zijn van een depressie. Door een depressie kijkt uw kind als het ware door een zwarte bril en ziet veel dingen negatief. Vaak voelt hij/zij zich onzeker en denkt negatief over zichzelf. Niet ieder kind dat zich wel eens somber voelt, heeft een depressie. Een psycholoog kan vaststellen of uw kind daadwerkelijk een depressie heeft.


Mogelijke oorzaken van depressie

Bij een depressie is er niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Vaak zijn er meerdere factoren die ertoe leiden dat iemand een depressie ontwikkelt. Een kind loopt een groter risico op een depressie als er sprake is van onderstaande risicofactoren. Het hoeft echter niet zo te zijn dat uw kind een depressie krijgt als u uw kind herkent in één van deze risicofactoren. Het kan zijn dat andere sterke kanten in het kind en de omgeving het risico verkleinen. Als er echter een groter aantal risicofactoren zijn, dan is het risico op het krijgen van een depressie groter. 

Factoren bij het kind/de jongere zelf:

  • Genetische factoren: kinderen van depressieve ouders hebben een grotere kans om zelf ook depressief te worden.
  • Temperament: introverte kinderen hebben meer kans op een depressie omdat zij negatieve gevoelens eerder binnen houden dan dat ze deze met anderen delen; extraverte kinderen kunnen aan de andere kant ook sneller somber worden, omdat ze vaker afgewezen worden vanwege druk en lastig gedrag.
  • Een negatieve manier van denken: kinderen die als gevolg van eerdere nare ervaringen een negatieve manier van denken hebben ontwikkeld, hebben de neiging om nieuwe ervaringen eerder als negatief te zien.
  • Hechtingsproblemen: kinderen hebben een onveilige hechting aan hun ouders of verzorgers.
  • Puberteit en vrouwelijk geslacht: tijdens de puberteit neemt het vóórkomen van depressie bij jeugdigen sterk toe en bij meisjes is de toename nog sterker; vrouwelijk geslacht is dus naast de puberteit een risicofactor.
  • Eerdere depressies: kinderen die al eerder last hebben gehad van een depressie, hebben een vergrote kans deze weer te krijgen.

Omgevingsfactoren:

  • Ziekte of psychische problemen bij een ouder of gezinslid: als een gezinslid psychische problemen of een ziekte heeft, kan dat veel aanpassing van het gezin vragen; een kind kan zich bezwaard voelen aan te geven dat het met hem- of haarzelf minder goed gaat; hij/zij houdt dan negatieve gevoelens binnen.
  • Opvoedingsstijl en affectiviteit: een onderdrukkende of afwijzende opvoeding vergroot het risico op een depressie voor een kind. Overbescherming aan de andere kant ook: dat geeft de boodschap af dat het kind het niet alleen kan.
  • Seksueel misbruik en mishandeling: dit geeft het kind het gevoel dat ze niet meetellen en ondergeschikt zijn aan het belang van de dader; daarnaast roept het angst en pijn op.
  • Pesten: anderen onderwerpen ook dan het kind aan hun eigen behoeften, en hebben geen oog voor het kind.
  • Culturele conflicten: kinderen die opgegroeid zijn in een cultuur waar andere gewoontes en waarden gelden dan de cultuur waar het kind thans in leeft; zij kunnen in een conflict komen over wat belangrijk is en wie ze zijn; dit kan aan het ontstaan van een depressie bijdragen.

Kenmerken depressie bij een kind

Kinderen en jongeren met een depressie kunnen de volgende kenmerken hebben:
  • Genieten minder of niet meer
  • Prikkelbaar of agressiviteit 
  • Hebben minder interesse of plezier in dingen die ze eerder deden
  • Zijn moe en hebben weinig energie
  • Slapen slecht of juist heel veel
  • Hebben minder trek in eten of eten juist veel
  • Blijven het liefst in bed liggen en zien overal tegenop
  • Voelen zich minderwaardig of schuldig
  • Zijn rusteloos of juist traag
  • Reageren sneller geïrriteerd
  • Kunnen last hebben van stemmingswisselingen
  • Hebben concentratieproblemen en zijn besluiteloos
  • Kunnen terugkerende gedachten hebben aan de dood of zelfmoord

Als er sprake is van een sombere stemming, maar minder heftig dan hierboven beschreven, dan kan er sprake zijn van een persisterende depressieve stoornis. Dit is een lichte vorm van depressie. Dat houdt in dat je je meer dan een jaar lang vaker somber dan niet somber voelt.

De gevolgen van een depressie voor uw kind

Vaak hebben kinderen met een depressie last van concentratieproblemen. Hierdoor kunnen de resultaten op school tegenvallen en gaan zij met minder plezier naar school. Een depressie kan ervoor zorgen dat kinderen pessimistisch kunnen zijn en dingen in het leven negatief zien. Depressieve kinderen zijn voor hun omgeving vaak moeilijk aan te sturen en prikkelbaar. Daardoor krijgen ze vaak negatieve opmerkingen wat hun negatieve zelfbeeld vergroot. Daarnaast kunnen ze door hun somberheid minder zin hebben om iets met anderen te gaan ondernemen, waardoor ze minder plezier beleven. Deze gevolgen kunnen ervoor zorgen dat een kind in een negatieve spiraal belandt en zich somberder gaat voelen. Behandeling kan deze negatieve spiraal doorbreken en kinderen helpen om zich beter te voelen en meer zelfvertrouwen te krijgen.

Lichamelijke gevolgen

Jongeren met een depressie kunnen minder goed slapen, hebben weinig zin om te sporten en hebben wisselende eetpatronen. Door deze omstandigheden voelen jongeren met een depressie zich eerder moe en niet lichamelijk sterk. Het lichaam is sneller moe en vatbaarder voor ziektes. Tijdens een depressie is het risico groter dat meer gerookt wordt en gezonde voeding geen prioriteit heeft. Dit kan leiden tot hartproblemen.


Diagnose en behandeling depressie

Om de diagnose depressie te kunnen stellen is een volledig beeld nodig van uw kind. De eerste stap is een intakegesprek met uw kind en u als ouder(s). U wordt afzonderlijk gevraagd naar het gedrag van uw kind. Ook betrokkenheid van de leraar is gewenst. Vervolgens worden vragenlijsten afgenomen in de aanloop naar een diagnose depressie. Er zijn diverse behandelingen mogelijk. Bepaalde behandelingen gaan in op de gedachten en gevoelens van uw kind. Tevens wordt een plan opgezet om het gedrag constructief te verbeteren. De diagnose zal uitwijzen voor welke behandelingen uw kind in aanmerking komt.

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een effectieve behandeling bij depressie.

Positief is dat een depressie goed te behandelen is. Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een effectieve behandeling waarbij gekeken wordt naar de invloed van gedachten op hoe uw kind zich voelt. Ook wordt een plan gemaakt voor het gedrag, waarbij bewezen is dat het doen van meer (plezierige) activiteiten ervoor zorgt dat uw kind zich beter voelt. Daarnaast worden ouders uitgenodigd om uitleg te krijgen over de behandeling en wordt gekeken hoe het kind het beste ondersteund kan worden. Het is vanaf 16 jaar ook mogelijk om online CGT te volgen.

Een andere effectieve behandeling is interpersoonlijke therapie (IPT). Bij IPT ligt de nadruk op interpersoonlijke relaties. Door het aanleren van gespreksvaardigheden, manieren om problemen op te lossen, en het uitbreiden van sociale relaties, worden de relaties met anderen verbeterd. Daarnaast is ook bij IPT het doen van meer (plezierige) activiteiten een belangrijk onderdeel van de behandeling. Als laatste keuze van behandeling bij een matige tot ernstige depressie is het mogelijk om medicatie voor te schrijven. Dit heeft echter niet de voorkeur en dient altijd in combinatie met een psychologische behandeling gedaan te worden.


>> Wat doet een kinder- en jeugdpsycholoog?

Bel mij voor een afspraak
Zoek een praktijk
v
Toon praktijken
Verwijder selectie Uitgebreid zoeken