Agorafobie en straatvrees

Wat is een agorafobie?

Agorafobie is de angst om de veilige, vertrouwde omgeving te verlaten. Deze angst kan zich op twee manieren uiten:

  • Pleinvrees of straatvrees: dit betekent dat je bang bent voor open ruimtes waar zich vaak veel mensen verzamelen (dit komt bijna nooit alleen voor: altijd in het kader van een andere psychische stoornis zoals paniekstoornis, trauma, psychose).
  • Agorafobie met een paniekstoornis. Hierbij worden plekken of situaties in verband gebracht met angst, waardoor steeds meer dingen buiten het huis worden vermeden. Het wereldje van iemand met deze vorm van agorafobie wordt alsmaar kleiner en kleiner.

Kenmerken

Er worden verschillende soorten angst ervaren door mensen met een agorafobie:
  • bang zijn dat er buitenshuis iets mis kan gaan
  • bang zijn dat anderen je angst op zullen merken. Mensen met agorafobie hebben erg last van schaamte, door het gevoel dat er iets mis met ze is. Hun angst beschouwen ze vaak als taboe
  • bang zijn voor psychisch controleverlies: het gevoel dat je gek kunt worden
  • bang zijn voor fysiek controleverlies. Schrikken van je eigen lichamelijke reacties zoals trillen, hartkloppingen of duizeligheid.  De angstsymptomen waar iemand met een agorafobie bang voor zijn horen bij de ‘vecht/vlucht-reactie’. Het lichaam bereidt zich voor op grote inspanning, namelijk vechten of vluchten
Agorafobie komt heel vaak voor in combinatie met paniekaanvallen.

Veelvoorkomende klachten bij een paniekaanval:

  • hartkloppingen
  • misselijkheid
  • hoofdpijn
  • duizeligheid
  • blozen
  • trillen en zweten
  • benauwdheid
  • druk op de borst

Lees ook meer over hyperventilatie.

Anticipatieangst: angst voor de angst

Angst om weer in paniek te raken wordt ook wel anticipatieangst genoemd: angst voor de angst zelf. Anticipatieangst leidt ertoe dat steeds meer dingen in verband worden gebracht met angst. Het is een neerwaartse spiraal die op jezelf moeilijk te doorbreken is. Want hoe controleer je gedachten?

Anticipatieangst, angst voor de angst zelf, is een van de grootste boosdoeners bij agorafobie.

Gevolgen van angst en fobie

Waar komt de angstaanval vandaan?

Vaak begint een agorafobie met een nare ervaring in een drukke, semi-gesloten ruimte, zoals een wachtkamer of restaurant. Je krijgt het gevoel dat je geen kant op kunt. Er komen angstsymptomen opzetten: warmte, trillen, zweten en hartkloppingen. Hierdoor ben je bang dat anderen je angst kunnen zien en nemen de angstsymptomen toe. Zo’n angstaanval wordt vaak omschreven als ware doodsangst. Je raakt in paniek. De hersenen onthouden zo’n heftige gebeurtenis. Ze leggen een link tussen de plek of situatie waar de paniekaanval plaatsvond, en het alarmsignaal ‘gevaar!’. Hierdoor gaan de alarmbellen in de volgende plek of situatie die aan de paniekaanval doet denken, meteen rinkelen. De angst lijkt uit zichzelf op te komen zetten.

Vermijdingsgedrag

Het vermijden van enge dingen lijkt misschien een makkelijke oplossing. Het tegendeel is waar: het maakt alles veel erger. Het sociale leven, zelfvertrouwen, lichaam en de psyche lijden eronder. Kortom, de kwaliteit van leven wordt aangetast. Typische plekken die vermeden worden zijn:

  • plaatsen ver van huis
  • drukke, openbare ruimtes zoals winkels, pretparken en openbaar vervoer
  • in de auto over drukke wegen
  • wachtkamers, bijvoorbeeld bij de huisarts, tandarts, kapper of bij de psycholoog

Behandeling

Agorafobie is goed te behandelen. Soms zijn maar een paar sessies nodig om de angstspiraal te doorbreken. Cognitieve gedragstherapie helpt om de negatieve gedachten te vervangen door positieve.

Online Aanmelden Volwassenen
Zoek een praktijk
v
Toon praktijken