OCS - Dwangstoornis

Wat is OCS?

Iemand met een dwangstoornis of obsessieve compulsieve stoornis heeft last van:
1. dwanggedachten (obsessies)
2. dwanghandelingen (compulsies)

Iemand met OCS kan ook alleen dwanggedachten hebben zonder dwanghandelingen. Dwanghandelingen zijn echter altijd gekoppeld aan dwanggedachten.

Angst speelt een grote rol bij OCS. OCS openbaart zich vaak rond het 20e levensjaar, maar komt ook voor bij kinderen en jongeren. Een aanleiding voor OCS zijn vaak periodes waarin veel stress of druk ervaren wordt. Mensen die gevoelig zijn voor OCS hebben vaak een zeer groot verantwoordelijkheidsgevoel. Iemand met OCS wil met de dwanghandelingen vaak gevaarlijke situaties voorkomen zoals ziekte, brand, inbraak en is vaak obsessief bezig met risico's.

Ritueel of dwanghandeling?

Iedereen heeft zo zijn rituelen of handelingen die niet altijd noodzakelijk zijn, zoals controleren of je de deur op slot hebt gedaan terwijl je weet dat je dat gedaan hebt. Dit is normaal en het hindert je niet in je functioneren. Iemand met OCS kijkt niet 1 of 2 keer of de deur wel goed op slot zit, hij kijkt veel vaker of moet daarbij een bepaalde routine afwerken. Iemand met OCS raakt in paniek als het om bepaalde redenen niet lukt een handeling of ritueel uit te voeren.

Dwanggedachten

De dwanggedachten zijn overheersend en sterk overdreven. Dwanggedachten zijn heel angstig, het is alsof de gedachten je opgedrongen worden al besef je dat de gedachten van jezelf zijn. Het is onmogelijk de gedachten van je af te zetten. 

Hoe OCS zich vaak uit:

  • De gedachte dat alles onhygiënisch is en dat je overal ziek van kunt worden en dit gaat dan gepaard met handelingen als veelvuldig wassen, bepaalde zaken niet aanraken, vaak naar de dokter gaan;
  • De angst voor agressieve gedachten ("ik doe mijn naasten iets aan", "ik doe een onbekende iets aan", "ik doe mijzelf iets aan"), waardoor je allerlei controlehandelingen uitvoert of dwangmatige voorzorgsmaatregelen neemt;
  • Een schilderij steeds maar recht hangen, kleding op bepaalde manier vouwen en dit maar blijven doen omdat je denkt dat het niet goed is;
  • De gedachte dat alles gevaarlijk is resulteert in handelingen als onnodig vaak controleren of het gas is uitgedraaid, de deur op slot is of apparaten zijn uitgeschakeld;
  • De controle zoeken door bijvoorbeeld te verzamelen, haren uit te trekken, huid te pulken of overmatig bezig te zijn met het uiterlijk.

Als een dwangstoornis uit de hand loopt dan is iemand zich niet meer bewust van de relatie tussen de gedachte en de handeling. Diegene blijft handelingen eindeloos herhalen (omdat het even opluchting geeft) waarbij de patiënt niet meer weet waarom hij deze handelingen uitvoert.

Factoren die een rol spelen en mogelijke oorzaken van OCS

  • er is een erfelijke component, het komt in sommige families meer voor dan in andere;
  • heel soms is een dwangstoornis het gevolg van een hersenbeschadiging;
  • OCS kan ontstaan in een stressvolle periode bij mensen die al geneigd zijn tot sterk verantwoordelijkheidsgevoel en perfectionisme;
  • voorbeeldgedrag van één van de ouders: als je een ouder hebt met OCS, dan kun je van diegene hebben geleerd om met dwanggedrag te reageren op stress.

Wat kun je doen?

Bij mensen met een dwangstoornis beperkt het functioneren ernstig. Dit heeft vaak nadelige gevolgen op sociaal gebied, werk en school. Het is dus belangrijk om hulp te zoeken. Gedragstherapiekan de klachten aanzienlijk verminderen. Soms is medicatie ook nodig.

Lees ook: diagnose en behandeling bij angststoornissen

Online Aanmelden Volwassenen
Zoek een praktijk
v
Toon praktijken
Interview met Roxanne over haar dwanggedachten


dwanggedachten en controledrangIk moest zijn telefoon controleren om zeker te weten dat ik hem kon vertrouwen.